درمان امیدوارکننده برای مرگبارترین نوع سرطان مغز نانوداروی شیرین
پرتوبلاگ: گروهی از محققان دانشگاه ایالتی اورگن آمریکا، با استفاده از فناوری نانو، روشی نوآورانه برای درمان گلیوبلاستوما، تهاجمی ترین نوع سرطان مغز، ارایه کرده اند.
به گزارش پرتوبلاگ به نقل از مهر، در این شیوه، نانوذرات لیپیدی حامل پیام رسان ژنتیکی با یک لایه قندی پوشانده شده اند تا بتوانند از سد خونی-مغزی عبور کرده و داروی خویش را مستقیماً به سلول های سرطانی برسانند. نتایج آزمایش های حیوانی نشان میدهد این فناوری علاوه بر کوچک کردن تومورها، توانسته است میانگین زمان بقای مبتلایان را تا ۵۰ درصد افزایش دهد؛ دستاوردی که می تواند افق جدیدی برای درمان سرطان های مغزی مقاوم به درمان بوجود آورد.
پژوهشگران دانشگاه ایالتی اورگن (Oregon State University) موفق شده اند با توسعه یک سامانه پیشرفته دارورسانی برپایه فناوری نانو، یکی از بزرگ ترین چالش های درمان سرطان مغز را هدف قرار دهند. این فناوری که نتایج آن در نشریه Journal of Controlled Release انتشار یافته است، از نانوذرات لیپیدی پوشیده شده با قند طبیعی «مانوز» برای انتقال مواد ژنتیکی درمانی به درون مغز استفاده می کند؛ روشی که در آزمایش های حیوانی نتایج امیدوارکننده ای در رویارویی با گلیوبلاستوما، مرگبارترین نوع تومور مغزی، به دنبال داشته است.
گلیوبلاستوما یکی از تهاجمی ترین سرطان های شناخته شده دستگاه عصبی مرکزی است که رشد خیلی سریعی دارد و درمان آن به علت نفوذ گسترده سلول های سرطانی در بافت مغز با دشواری فراوان هم راه است. آمارها نشان میدهد کمتر از ۳۰ درصد بیماران، دو سال بعد از تشخیص بیماری زنده می مانند و بیشتر از ۹۵ درصد آنها نیز کمتر از پنج سال بعد از تشخیص جان خویش را از دست می دهند. به همین دلیل، توسعه روشهای درمانی جدید برای این سرطان از اولویت های مهم پژوهش های پزشکی جهان شمرده می شود.
به گفته محققان، دو مانع اساسی همیشه بر سر راه درمان مؤثر گلیوبلاستوما قرار داشته است. نخست، عبور دارو از سد خونی-مغزی؛ ساختاری محافظ که همانند یک فیلتر زیستی، از ورود خیلی از مواد موجود در خون به بافت مغز جلوگیری می کند. دوم، رساندن دارو بگونه ای که عمدتا سلول های توموری را هدف قرار دهد و کمترین لطمه را به بافت سالم مغز وارد کند.
برای غلبه بر این دو مانع، تیم تحقیقاتی به سرپرستی «اوله تاراتولا»، «اولنا تاراتولا» و «یون تائه گو» از دانشکده داروسازی دانشگاه ایالتی اورگن، نانوذرات لیپیدی ویژه ای طراحی کردند که حامل RNA پیام رسان (mRNA) هستند. این RNA دستور ساخت پروتئینی به نام PTEN را به سلول ها منتقل می کند؛ پروتئینی که نقش برجسته ی در مهار رشد سلول های سرطانی دارد اما در خیلی از بیماران دچار گلیوبلاستوما، عملکرد یا بیان آن از بین رفته است.
بازگرداندن تولید این پروتئین در سلول های سرطانی، می تواند باردیگر مکانیسم طبیعی کنترل رشد سلولی را فعال کند و سرعت تکثیر تومور را کم کند. با این وجود، انتقال RNA به مغز بدون تخریب شدن، خود یکی از چالش های مهم درمان های ژنی شمرده می شود.
برای صیانت از این محموله ژنتیکی، محققان از مشتقی از کلسترول با بار مثبت استفاده کردند که سبب پایداری RNA در داخل نانوذرات می شود و از تخریب آن قبل از رسیدن به مقصد جلوگیری می کند.
اما مهم ترین نوآوری این مطالعه، پوشاندن سطح نانوذرات با قند مانوز است. مانوز از نظر ساختار شباهت زیادی به گلوکز دارد؛ قندی که منبع اصلی تامین انرژی بدن شمرده می شود. سلول های تشکیل دهنده دیواره رگ های مغزی دارای پروتئینی انتقال دهنده به نام GLUT۱ هستند که وظیفه انتقال گلوکز از جریان خون به مغز را بر عهده دارد. نکته مهم اینجاست که این ناقل زیستی، مانوز را نیز به رسمیت می شناسد و می تواند آنرا از سد خونی-مغزی عبور دهد.
پژوهشگران با سودجستن از این خاصیت طبیعی، سطح نانوذرات را با تراکم بالایی از مولکول های مانوز پوشاندند. برای دستیافتن به این هدف، آنها مانوز را به شکل شیمیایی به کلسترول، یکی از اجزای اصلی ساختار نانوذرات، متصل کردند. این طراحی سبب شد میزان پوشش قندی روی نانوذرات حدود شش برابر افزایش یابد و شانس اتصال آنها به ناقل های GLUT۱ و عبور از سد خونی-مغزی بشکل محسوسی بیشتر شود.
از سوی دیگر، سلول های گلیوبلاستوما به علت نیاز بالای خود به انرژی، مقدار خیلی بیشتری از پروتئین GLUT۱ را نسبت به سلول های سالم مغز بیان می کنند. به همین دلیل، بعد از عبور نانوذرات از سد خونی-مغزی، این ذرات به صورت ترجیحی در بافت تومور تجمع پیدا می کنند و محموله درمانی خویش را مستقیماً به سلول های سرطانی تحویل می دهند. این هدف گیری هوشمند، احتمال لطمه به بافت های سالم را نیز می کاهد.
نتایج آزمایش ها روی مدلهای حیوانی خیلی امیدوارکننده بوده است. پژوهشگران گزارش کردند که با تزریق مکرر این نانوذرات، اندازه تومورها به صورت محسوسی کم شد و میانگین زمان بقای حیوانات دچار گلیوبلاستوما حدود ۵۰ درصد افزایش یافت. نکته قابل توجه آن است که در طول دوره درمان، هیچ نشانه ای از سمیت یا لطمه قابل اندازه گیری در اندام های اصلی بدن مشاهده نشد؛ موضوعی که یکی از مهم ترین شاخصهای ایمنی در توسعه داروهای جدید به حساب می آید.
به اعتقاد محققان، این فناوری می تواند فراتر از درمان گلیوبلاستوما نیز کاربرد داشته باشد. اگر امکان انتقال ایمن RNA و سایر مولکول های درمانی از سد خونی-مغزی فراهم گردد، میتوان از این بستر برای درمان خیلی از بیماری های عصبی و مغزی که تابحال به علت محدودیت های دارورسانی درمان مؤثری نداشته اند، بهره برد.
کارشناسان حوزه نانودارو نیز این مطالعه را نمونه ای از تلفیق هوشمندانه زیست شناسی، فناوری نانو و درمان های ژنی می دانند. سودجستن از مسیرهای طبیعی انتقال مواد به مغز، در کنار طراحی نانوحامل های هدفمند، می تواند نسل جدیدی از داروهای دقیق را برای رویارویی با بیماری های پیچیده مغز در اختیار پزشکان قرار دهد.
اگرچه این فناوری هنوز در مراحل پیش بالینی قرار دارد و برای ورود به کارآزمایی های انسانی به مطالعات بیشتری نیاز است، اما نتایج اولیه نشان میدهد که استفاده از نانوذرات پوشیده شده با قند می تواند راهکاری مؤثر برای عبور از یکی از مستحکم ترین سدهای زیستی بدن باشد؛ دستاوردی که شاید در آینده، چشم انداز درمان یکی از کشنده ترین سرطان های مغز را دگرگون کند.
آمارها نشان میدهد کمتر از ۳۰ درصد بیماران، دو سال پس از تشخیص بیماری زنده می مانند و بیش از ۹۵ درصد آنها هم کمتر از پنج سال پس از تشخیص جان خود را از دست می دهند. مانوز از نظر ساختار شباهت زیادی به گلوکز دارد؛ قندی که منبع اصلی تأمین انرژی بدن شمرده می شود. نکته قابل توجه آن است که در طول دوره درمان، هیچ نشانه ای از سمیت یا لطمه قابل اندازه گیری در اندام های اصلی بدن مشاهده نشد؛ موضوعی که یکی از مهم ترین شاخص های ایمنی در توسعه داروهای جدید بشمار می رود.
منبع: partoblog.ir
این مطلب پرتوبلاگ را می پسندید؟
(1)
(0)
تازه ترین مطالب مرتبط
نظرات بینندگان در مورد این مطلب